چهارشنبه, 08 شهریور 1396 ساعت 10:05

نظام آموزش عالی؛ راه رفته، راه پیش رو...

نظام آموزش عالی؛ راه رفته، راه پیش رو...

 

دکتر جعفر توفیقی

مروری بر تجربه کشورهای توسعه یافته نشان می دهد که سرمایه گذاری در زیرساخته های توسعه علم و فناوری مهمترین عامل در پیشی گرفتن آنها در عرصه های صنعتی، اقتصادی و نظامی بوده است. در حال حاضر نیز توانمندسازی علمی- فناوری و توسعه سرمایه های انسانی خلاق و نوآور مهمترین بخش از سیاستگذاری این کشورها را تشکیل می دهد. اختصاص بخش قابل توجهی از تولید ناخالص داخلی در مواردی بیش از چهار درصد به تحقق سیاست ها و راهبردهای این بخش گواهی بر این مدعاست. در کشور ما ایران نیز در سال های بعد از پیروزی انقلاب اسلامی با درک اهمیت و ضرورت توسعه علمی و تربیت نیروی انسانی فرهیخته و کارآمد، سیاست های متنوع و گسترده ای بدین منظور وضع شد تا جایی که امروز شاهد توسعه و استقرار بسیاری از زیرساخت های علمی و فناوری در سرتاسر کشور هستیم و می توان ادعا کرد که نظام آموزش عالی، پژوهش و فناوری کارنامه روشنی را به مسئولان و مردم ارائه کرده است. البته بدیهی است که هر حرکت عظیم و پیچیده به ویژه در یک مسیر پرپیچ و خم و پرفراز و نشیب مصون از نقطه ضعف و خطا نیست و عقل و تدبیر مدیریتی اقتضا می کند عملکردها، سیاست ها و راهبردهای توسعه علمی به طور مستمر مورد ارزیابی و بازنگری قرار گیرد و متناسب با تحولات محیط  ملی و بین المللی و به ویژه پایش روندهای جهانی علم و فناوری مبتنی بر آینده  پژوهشی، سیاست های بهبود وضع و تصمیمات جدیدی اتخاذ شود. به عنوان  مثال در سال های اول انقلاب ضرورت داشت سیاست های توسعه کمی به منظور افزایش دسترسی به آموزش عالی به سرعت دنبال شود و دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی افزایش یابند تا سرمایه انسان در کشور شکل گیرد. اما امروز با گذر از بحران کمبود عرضه نیروی انسانی توجه به کیفیت و استانداردسازی آموزش عالی و تعامل بیشتر با نیازهای بازار کار و جامعه یک ضروررت اجتناب ناپذیر است. همچنین با وضع سیاست های پژوهشی از جمله راه اندازی دوره های تحصیلات تکمیلی و توسعه زیرساخت های پژوهشی و تصویب سیاست های تشویقی خوشبختانه تولیدات علمی ایران از وضعیت رکود در سال های اول بعد از انقلاب به جایگاه قابل قبول در بین کشورهای تولیدکننده مدارک علمی ارتقاء یافته و اکنون شرایط ایجاب می کند که به منظور افزایش کیفیت مقالات و مدارک علمی و تولید دانش اصیل در مرزهای دانش و پژوهش های ماموریت گرا در سیاست های پژوهشی تجدیدنظر شود تا رتبه کشور در استنادات و نفوذ در صنعت نیز بهبود پیدا کند. شکل گیری پارک های علم و فناوری به عنوان زیرساختی برای توسعه ارتباط دانشگاه و صنعت  و تبدیل دستاوردهای پژوهشی دانشگاه ها و موسسات پژوهشی به فناوری و سپس تجاری سازی فناوری و تکمیل چرخه علم و ثروت و شکل گیری محیط های نوآوری بدون شک از سیاست های بسیار تحسین برانگیز در نظام علم و فناوری است. در این مورد نیز ضرورت ایجاب می کند که در ادامه مدل های جدیدی برای انتقال و توسعه درون زای فناوری و توسعه فرهنگ کارافرینی فناورانه و نوآوری و همچنین ارتباط اثربخش تر دانشگاه و صنعت مانند نظام های بخشی و ملی نوآوری، کریدورهای علم و فناوری، مناطق ویژه علم و فناوری و همچنین مناطق نوآوری طراحی و استقرار یابد....

 

*این مقاله در شانزدهمین شماره چهره های ماندگار منتشر شده است. با ما همراه باشید

نظر دادن