شنبه, 27 بهمن 1397 ساعت 07:20

ترجمۀ طبری مبنای تمام ترجمه ها

ترجمۀ طبری مبنای تمام ترجمه ها

دکتر آذرتاش آذرنوش چهره ماندگار ادبیات عرب

متن زیر گفتاری از دکتر آذرتاش آذرنوش در مورد نکات ادبی و تاریخی ترجمۀ قرآن به زبان فارسی است که از نظر می گذرد:

حدود ۸۵۰ ترجمۀ فارسی از قرآن وجود دارد، ایرانیها گام بسیار عظیمی در ترجمه و فهم متون دینی برداشته‌اند. اما دغدغۀ بسیار اساسی وجود دارد و آن اینکه متون دینی و مذهبی را چگونه باید ترجمه کرد؟ آیا این متون قابل ترجمه هستند؟ این مسئله برای اروپاییان از این جهت اهمیت فراوان دارد که کتاب دینی آنها که همان تورات و انجیل است در اثر ترجمه­های گوناگون از یونانی، عبری و آرامی به دست آنها رسیده است. در مورد شیوه‌های ترجمه در اروپا از حدود شصت سال پیش  گام بسیار بزرگی برای فهم متون دینی و ترجمۀ آن به زبانهای دیگر  برداشته شد و این موضوع همچنان زنده است.

ما می‌توانیم برای بیان دغدغه‌ها و دشواریهای ترجمه اقدام کنیم. وقتی از ترجمه‌های قرآن به زبان فارسی صحبت می‌کنیم همانقدر اهمیت دارد که دربارۀ ترجمۀ آن به زبانهای دیگر صحبت می‌کنیم، هرچند که از نظر تکنیک تفاوتهایی دارد اما از نظر کاربردی اهمیت دارد.

نکتۀ قابل ذکر این است که ما ایرانیها در چه زمانی قرآن را به زبان فارسی ترجمه کردیم؟ اولین ترجمه‌ای که از قرآن داریم مربوط به زمان منصور بن نوح سامانی در حدود سال ۳۶۰ است که با ترجمۀ تفسیر طبری متن قرآن موجود در آن را هم به فارسی ترجمه کردند که  این رویداد در تاریخ ادبیات فارسی بسیار اهمیت دارد. ممکن است سؤالی پیش بیاید که چرا قرآن زودتر از این زمان ترجمه نشد؟ این سؤال بسیار مهم است

داستانی وجود دارد که هنگامی که سلمان فارسی در مدینه بود از مردم فارس نامه‌ای دریافت می‌کند که ای سلمان ما برای خواندن و فهم سورۀ فاتحة الکتاب در نمازهای خود به ترجمۀ آن نیاز داریم. سلمان نیز متن این سوره را ترجمه می‌کند و پیامبر نیز آن را تأیید می‌کند. اما مسأله­ای که وجود دارد این است که در آن زمان هنوز ایرانیها مسلمان نشده بودند، پس این حقیقت تاریخی آن روایت تاریخی را نقض می­کند. برخی اندیشمندان در پاسخ به این نقیضه معتقدند...

*با ما در خوانش بیست و چهارمین شماره ماهنامه چهره های ماندگار همراه شوید

نظر دادن